Hăm tã thông thường có biểu hiện như thế nào?
Hăm tã do kích ứng thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc nhiều với tã như:
- Mông.
- Vùng sinh dục.
- Mặt trong đùi.
- Vùng da tiếp xúc trực tiếp với phân và nước tiểu.
Da có thể:
- Đỏ.
- Khô.
- Hơi bong tróc.
- Trẻ khó chịu khi thay tã.
Một đặc điểm khá hữu ích là các nếp gấp sâu thường ít bị hơn trong hăm tã kích ứng thông thường.
Hăm tã do nấm Candida có dấu hiệu gì?
Nên nghĩ nhiều hơn đến hăm tã do nấm Candida khi:
- Vùng da đỏ đậm, đỏ bóng.
- Tổn thương lan vào các nếp gấp bẹn.
- Xung quanh vùng đỏ chính có những nốt đỏ nhỏ hoặc mụn nhỏ rải rác như “vệ tinh”.
- Hăm kéo dài không cải thiện với chăm sóc chống hăm thông thường.
Đây là những đặc điểm khá điển hình của Candida ở vùng tã.
Vì sao trẻ bị hăm tã dễ nhiễm nấm?
Vùng mặc tã thường:
- Ẩm.
- Ấm.
- Ít thông thoáng.
- Thường xuyên tiếp xúc với phân và nước tiểu.
Đây là môi trường thuận lợi để Candida phát triển.
Nguy cơ có thể tăng ở một số trẻ sau khi sử dụng kháng sinh hoặc khi vùng da đã bị hăm, tổn thương kéo dài. AAP ghi nhận Candida là một nguyên nhân thường gặp của hăm tã và có thể xuất hiện sau dùng kháng sinh.
Hăm tã bôi kem mãi không hết còn có thể do nguyên nhân nào?
Ngoài Candida, hăm tã kéo dài còn có thể liên quan đến:
- Viêm da kích ứng chưa được kiểm soát tốt.
- Viêm da tiết bã.
- Viêm da cơ địa.
- Nhiễm khuẩn da.
- Dị ứng hoặc kích ứng với khăn ướt, xà phòng hoặc sản phẩm chăm sóc.
- Một số bệnh da hiếm gặp hơn.
Vì vậy, nếu đã bôi nhiều loại thuốc nhưng không cải thiện, tốt nhất là xem lại chẩn đoán, thay vì tiếp tục đổi thuốc liên tục.
Bé bị hăm tã nên chăm sóc thế nào tại nhà?
Cha mẹ nên tập trung vào việc giữ vùng tã sạch và khô:
- Thay tã thường xuyên.
- Thay ngay sau khi trẻ đi tiêu.
- Vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc sản phẩm dịu nhẹ phù hợp.
- Lau hoặc để da khô nhẹ trước khi mặc tã mới.
- Cho trẻ có những khoảng thời gian không mặc tã nếu thuận tiện.
- Sử dụng kem hoặc thuốc mỡ tạo hàng rào bảo vệ da phù hợp.
Giảm độ ẩm, ma sát và tiếp xúc kéo dài với phân, nước tiểu là nền tảng quan trọng trong điều trị hăm tã.
Hăm tã do nấm điều trị như thế nào?
Nếu bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ Candida, trẻ có thể cần thuốc kháng nấm bôi phù hợp. AAP và NHS đều ghi nhận thuốc kháng nấm tại chỗ được sử dụng khi hăm tã do Candida được nghi ngờ hoặc chẩn đoán.
Cha mẹ không nên tự ý dùng nhiều loại kem phối hợp, đặc biệt những sản phẩm chứa corticoid mạnh, trong thời gian dài ở vùng tã.
Vùng tã có tính chất tương đối kín, vì vậy thuốc bôi có thể được hấp thu nhiều hơn so với một số vùng da khác.
Có nên tự bôi corticoid khi trẻ bị hăm tã không?
Không nên tự ý dùng kéo dài.
Trong một số trường hợp viêm da kích ứng nhiều, bác sĩ có thể chỉ định corticoid nhẹ trong thời gian ngắn.
Nhưng nếu hăm do Candida mà chỉ dùng corticoid không phù hợp, tổn thương có thể không cải thiện.
Vì vậy, khi hăm kéo dài, điều quan trọng là xác định đúng nguyên nhân trước khi tiếp tục bôi thuốc.
Khi nào trẻ bị hăm tã cần đi khám?
Nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Hăm kéo dài và không cải thiện.
- Da đỏ ngày càng nhiều.
- Tổn thương lan vào các nếp gấp.
- Xuất hiện nhiều nốt đỏ nhỏ xung quanh.
- Da trợt, chảy dịch hoặc chảy máu.
- Có mụn mủ.
- Trẻ đau nhiều hoặc rất khó chịu.
- Hăm tái đi tái lại thường xuyên.
Hăm tã không cải thiện sau chăm sóc thông thường có thể cần được đánh giá nguyên nhân nhiễm nấm hoặc nhiễm khuẩn.
Khi nào cần nghĩ đến nhiễm khuẩn da?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm nếu vùng hăm:
- Sưng nóng, đỏ lan nhanh.
- Có nhiều mủ.
- Đóng vảy bất thường.
- Có vết loét.
- Trẻ kèm sốt hoặc mệt.
Ngoài Candida, vi khuẩn cũng có thể gây viêm da vùng tã và cần cách điều trị khác.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ có thể nhớ một cách đơn giản:
HĂM TÃ KÍCH ỨNG: đỏ ở vùng tiếp xúc với tã, thường ít ảnh hưởng các nếp gấp.
HĂM TÃ DO CANDIDA: đỏ đậm, lan vào nếp gấp + có các nốt đỏ nhỏ “vệ tinh” xung quanh.
Nếu bé bị hăm tã kéo dài, bôi kem chống hăm mãi không hết, đừng tiếp tục đổi hết loại thuốc này sang loại khác.
Điều quan trọng là xác định xem trẻ đang bị:
VIÊM DA KÍCH ỨNG – NẤM CANDIDA – NHIỄM KHUẨN – HAY MỘT BỆNH DA KHÁC.
Khi xác định đúng nguyên nhân, việc điều trị thường đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
