1. Trẻ bị cúm A có những dấu hiệu gì?
Cúm A thường khởi phát khá đột ngột với các triệu chứng:
-
Sốt cao, thường 39–40°C.
-
Ho, đau họng, sổ mũi hoặc nghẹt mũi.
-
Đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi.
-
Một số trẻ có thể nôn ói hoặc tiêu chảy.
Đặc điểm gợi ý cúm A là sốt xuất hiện đột ngột, kèm mệt mỏi và đau nhức toàn thân.
Tuy nhiên, không thể xác định cúm A chỉ dựa vào triệu chứng. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khi cần thiết.
2. Trẻ nhiễm RSV có biểu hiện như thế nào?
RSV là virus hợp bào hô hấp, thường gây bệnh ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi.
Các triệu chứng thường gặp:
-
Sổ mũi, nghẹt mũi, ho.
-
Có thể sốt nhẹ, sốt cao hoặc không sốt.
-
Khò khè, thở nhanh, khó thở.
-
Trẻ nhỏ có thể bú kém, ăn ít.
RSV là một trong những nguyên nhân thường gặp gây viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ.
Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sinh non hoặc có bệnh tim phổi, RSV có thể gây bệnh nặng. Một số trẻ sơ sinh còn có thể xuất hiện cơn ngưng thở.
3. Làm sao nhận biết trẻ bị viêm phổi?
Viêm phổi có thể xuất hiện sau nhiễm cúm A, RSV hoặc các tác nhân gây bệnh khác.
Cha mẹ cần chú ý:
-
Sốt, ho, trẻ mệt nhiều.
-
Thở nhanh hơn bình thường khi trẻ nằm yên.
-
Rút lõm lồng ngực, thở gắng sức.
-
Bú kém, ăn uống giảm.
-
Một số trẻ có thể tím môi hoặc giảm oxy máu.
Đặc biệt, thở nhanh và khó thở là những dấu hiệu quan trọng cần nghĩ đến viêm phổi hoặc bệnh hô hấp dưới, nhưng không phải cứ thở nhanh là chắc chắn viêm phổi.
Viêm phổi không phải lúc nào cũng sốt cao. Trẻ nhỏ đôi khi chỉ biểu hiện bú kém, mệt và thở bất thường.
4. Bảng phân biệt cúm A, RSV và viêm phổi ở trẻ em
| Đặc điểm | Cúm A | RSV | Viêm phổi |
|---|---|---|---|
| Sốt | Thường sốt cao đột ngột | Có thể sốt hoặc không | Có thể sốt cao, nhẹ hoặc không sốt |
| Ho | Thường gặp | Thường gặp | Thường gặp |
| Sổ mũi | Có thể có | Rất thường gặp | Có thể có |
| Khò khè | Có thể gặp | Thường gặp ở trẻ bị viêm tiểu phế quản | Có thể gặp |
| Thở nhanh, khó thở | Khi bệnh nặng hoặc có biến chứng | Khi ảnh hưởng đường hô hấp dưới | Dấu hiệu quan trọng cần đánh giá |
| Đặc điểm gợi ý | Sốt đột ngột, đau nhức, mệt nhiều | Trẻ nhỏ, ho, khò khè, bú kém | Ho kèm thở nhanh, khó thở, giảm oxy |
Lưu ý: Bảng trên chỉ giúp phụ huynh nhận biết những biểu hiện thường gặp, không dùng để tự chẩn đoán. Các triệu chứng có thể chồng lấp và trẻ có thể mắc đồng thời nhiều tình trạng.
5. Khi nào trẻ bị ho, sốt cần đi khám ngay?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm khi:
-
Ho, sốt kèm thở nhanh hoặc khò khè.
-
Sốt kéo dài, sốt tái phát sau khi đã giảm.
-
Bú kém, ăn uống giảm rõ rệt.
-
Trẻ mệt nhiều hoặc có bệnh nền.
Cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu:
-
Thở khó, rút lõm ngực rõ, tím môi.
-
Ngưng thở hoặc thở bất thường.
-
Li bì, khó đánh thức, co giật.
-
Không uống được, dấu hiệu mất nước nặng.
Riêng trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên cần được đánh giá y tế khẩn, ngay cả khi chưa ho hoặc khó thở.
6. Có cần xét nghiệm cúm A, RSV hoặc chụp X-quang phổi không?
Không phải trẻ ho, sốt nào cũng cần làm tất cả xét nghiệm.
Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định:
-
Xét nghiệm cúm A: Khi kết quả có thể ảnh hưởng đến quyết định điều trị hoặc kiểm soát lây nhiễm.
-
Xét nghiệm RSV: Khi cần xác định tác nhân trong những tình huống phù hợp.
-
Đo SpO₂: Khi nghi ngờ trẻ có tình trạng thiếu oxy.
-
Chụp X-quang phổi: Khi nghi viêm phổi có chỉ định, bệnh nặng, diễn tiến bất thường hoặc nghi biến chứng.
Chẩn đoán viêm phổi chủ yếu dựa vào thăm khám và đánh giá hô hấp. Không phải trường hợp nào cũng cần chụp X-quang.
7. Cha mẹ phòng ngừa cúm A, RSV và viêm phổi cho trẻ như thế nào?
-
Tiêm chủng đầy đủ theo độ tuổi, đặc biệt vaccine cúm hằng năm từ 6 tháng tuổi.
-
Rửa tay thường xuyên, vệ sinh đồ chơi và vật dụng.
-
Hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp.
-
Giữ nhà cửa thông thoáng, tránh khói thuốc lá.
-
Bảo đảm dinh dưỡng và giấc ngủ phù hợp.
-
Trao đổi với bác sĩ về các biện pháp phòng ngừa RSV dành cho nhóm trẻ đủ điều kiện, tùy khả năng tiếp cận và khuyến cáo hiện hành.
Lời khuyên của bác sĩ: Làm sao phân biệt cúm A, RSV và viêm phổi ở trẻ?
Cha mẹ hãy nhớ ba điểm:
CÚM A: Thường sốt cao đột ngột, ho, mệt mỏi, đau nhức cơ thể.
RSV: Thường gặp ở trẻ nhỏ, gây ho, sổ mũi, có thể khò khè và bú kém.
VIÊM PHỔI: Cần đặc biệt chú ý khi trẻ ho kèm thở nhanh, khó thở hoặc rút lõm lồng ngực.
Tuy nhiên, không thể phân biệt chính xác cúm A, RSV và viêm phổi chỉ bằng triệu chứng tại nhà. Cúm A và RSV cũng có thể gây viêm phổi.
Khi trẻ mắc bệnh hô hấp, cha mẹ đừng chỉ quan tâm sốt bao nhiêu độ hay ho nhiều ít, mà hãy đặc biệt theo dõi nhịp thở, mức độ khó thở, khả năng bú uống và tình trạng tỉnh táo của trẻ.
Phát hiện sớm dấu hiệu hô hấp nguy hiểm và đưa trẻ đi khám đúng lúc là điều quan trọng nhất.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
