1. Chỉ bắt đầu ăn dặm khi bé đủ 6 tháng tuổi

Trong 6 tháng đầu đời, sữa mẹ hoặc sữa công thức đã đáp ứng gần như đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng của trẻ.

Sau 6 tháng:

• Nhu cầu năng lượng tăng lên.
• Nhu cầu sắt và kẽm cao hơn.
• Bé bắt đầu biết giữ đầu vững, ngồi có hỗ trợ và có hứng thú với thức ăn.

Đây là thời điểm thích hợp để bắt đầu ăn dặm.

2. Sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng khi ăn dặm thì có thể giảm sữa. Điều này hoàn toàn không đúng.

Trong năm đầu đời, sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất.

Ăn dặm chỉ có mục tiêu:

• Bổ sung thêm năng lượng.
• Bổ sung sắt và các vi chất.
• Tập cho bé làm quen với nhiều loại thức ăn.

Không nên ép bé ăn quá nhiều khiến lượng sữa giảm đáng kể.

3. Bắt đầu từ ít đến nhiều

Những ngày đầu:

• Chỉ nên cho bé ăn 1–2 muỗng nhỏ.
• Sau đó tăng dần theo khả năng của bé.

Việc tăng từ từ giúp hệ tiêu hóa thích nghi tốt hơn và giảm nguy cơ nôn ói.

4. Từ loãng đến đặc – Từ mịn đến thô

Ban đầu:

• Cháo hoặc bột loãng.
• Xay hoặc nghiền thật mịn.

Khi bé lớn hơn:

• Cháo đặc hơn.
• Thức ăn lợn cợn hơn.
• Tập ăn thức ăn mềm cắt nhỏ.

Không nên xay nhuyễn quá lâu vì sẽ làm chậm khả năng nhai và nuốt của trẻ.

5. Đa dạng thực phẩm

Một bữa ăn nên có đủ các nhóm thực phẩm:

• Tinh bột (cháo, cơm, khoai...)
• Đạm (thịt, cá, tôm, trứng, đậu hũ...)
• Rau xanh
• Dầu ăn dành cho trẻ

Không nên cho bé ăn chỉ thịt hoặc chỉ cháo trắng trong thời gian dài.

6. Không nêm muối hoặc đường trong năm đầu đời

Thận của trẻ dưới 1 tuổi còn non nớt.

Không cần thêm:

• Muối.
• Nước mắm.
• Bột ngọt.
• Đường.

Thức ăn nguyên chất đã đủ hương vị để bé làm quen.

7. Cho bé làm quen với nhiều loại thực phẩm

Mỗi loại thực phẩm mới nên thử trong khoảng 2–3 ngày để theo dõi:

• Nổi mề đay.
• Nôn ói.
• Tiêu chảy.
• Khò khè hoặc khó thở.

Nếu không có dấu hiệu dị ứng, có thể tiếp tục và bổ sung thêm thực phẩm mới.

8. Không ép bé ăn

Cha mẹ chỉ nên tạo môi trường ăn vui vẻ.

Không nên:

• La mắng.
• Dọa nạt.
• Bật điện thoại hoặc tivi để dụ ăn.
• Đuổi theo đút từng muỗng.

Một bữa ăn nên kéo dài khoảng 20–30 phút.

Nếu bé không muốn ăn, hãy kết thúc bữa và chờ đến cữ tiếp theo.

9. Tôn trọng tín hiệu no của trẻ

Khi bé:

• Quay mặt đi.
• Ngậm miệng.
• Đẩy muỗng.
• Không còn hứng thú.

Đó là dấu hiệu bé đã no.

Việc ép ăn kéo dài dễ làm trẻ sợ bữa ăn và dẫn đến biếng ăn sau này.

10. Ưu tiên thực phẩm tươi

Nên lựa chọn:

• Thịt tươi.
• Cá tươi.
• Trứng.
• Rau củ theo mùa.
• Trái cây tươi.

Hạn chế:

• Thức ăn chế biến sẵn.
• Đồ hộp.
• Xúc xích.
• Nước ngọt.
• Bánh kẹo.

11. Luôn đảm bảo an toàn thực phẩm

Cha mẹ cần:

• Rửa tay trước khi chế biến.
• Dùng thực phẩm tươi.
• Nấu chín kỹ.
• Không để thức ăn ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.

Đây là cách phòng ngừa tiêu chảy và ngộ độc thực phẩm hiệu quả nhất.

12. Theo dõi sự phát triển của bé

Ăn dặm đúng không chỉ nhìn vào việc bé ăn nhiều hay ít.

Quan trọng hơn là:

• Cân nặng tăng phù hợp.
• Chiều cao phát triển tốt.
• Bé khỏe mạnh, vui chơi bình thường.
• Không thiếu máu hay thiếu vi chất.

Cha mẹ nên đưa bé khám dinh dưỡng định kỳ để được theo dõi biểu đồ tăng trưởng và điều chỉnh chế độ ăn khi cần.

Thông điệp dành cho cha mẹ

Ăn dặm không phải là cuộc đua xem bé ăn được bao nhiêu. Điều quan trọng nhất là giúp bé hình thành thói quen ăn uống lành mạnh, yêu thích bữa ăn và phát triển toàn diện.

Một em bé ăn ít nhưng tăng trưởng tốt vẫn khỏe mạnh hơn rất nhiều so với một em bé bị ép ăn mỗi ngày.

BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng