1. Ăn nhiều nhưng chưa đủ năng lượng
Trẻ có thể ăn một tô cháo khá lớn nhưng nếu cháo quá loãng, nhiều nước, ít thịt cá và ít dầu mỡ thì tổng năng lượng vẫn thấp.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là thể tích bữa ăn, mà còn là mật độ năng lượng và thành phần dinh dưỡng.
Một bữa ăn cần cân đối các nhóm:
- Tinh bột.
- Thịt, cá, trứng hoặc các nguồn đạm khác.
- Rau củ.
- Chất béo.
2. Trẻ ăn nhiều nhưng khẩu phần chưa cân đối
Có trẻ ăn nhiều cơm, cháo hoặc uống nhiều sữa nhưng lại thiếu:
- Chất đạm.
- Chất béo.
- Sắt, kẽm và các vi chất cần thiết.
Khi đó trẻ có thể ăn khá nhiều nhưng vẫn tăng cân chậm.
3. Trẻ tiêu hao năng lượng nhiều
Những trẻ hiếu động, chạy nhảy nhiều có nhu cầu năng lượng cao hơn.
Nếu lượng năng lượng trẻ ăn vào chỉ vừa đủ cho hoạt động hằng ngày thì sẽ không còn nhiều năng lượng dành cho tăng cân.
4. Trẻ hấp thu kém hoặc có bệnh lý
Một số trẻ ăn tốt nhưng vẫn chậm tăng cân do:
- Tiêu chảy kéo dài.
- Đi phân bất thường kéo dài.
- Dị ứng hoặc bệnh lý đường tiêu hóa.
- Nhiễm ký sinh trùng trong một số trường hợp.
- Bệnh tim, phổi hoặc bệnh mạn tính khác.
Tuy nhiên, phần lớn trẻ tăng cân chậm không phải đều do “kém hấp thu”. Cần đánh giá toàn bộ chế độ ăn và biểu đồ tăng trưởng trước khi kết luận.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám dinh dưỡng?
Nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Không tăng cân trong vài tháng.
- Cân nặng giảm hoặc đường tăng trưởng đi xuống.
- Trẻ thấp còi hoặc gầy hơn rõ rệt.
- Ăn nhiều nhưng thường xuyên tiêu chảy, nôn ói hoặc đau bụng.
- Trẻ xanh xao, mệt hoặc hay mắc bệnh.
Bác sĩ sẽ đánh giá cân nặng, chiều cao, tốc độ tăng trưởng và khẩu phần ăn thực tế để tìm nguyên nhân.
Lời khuyên của bác sĩ
Khi trẻ không tăng cân, đừng chỉ hỏi:
“Bé ăn được bao nhiêu?”
Mà cần hỏi thêm:
“Bữa ăn có đủ năng lượng không? Có đủ đạm và chất béo không? Trẻ có hấp thu tốt không? Và đường tăng trưởng của trẻ đang như thế nào?”
Nếu bé vẫn khỏe mạnh, phát triển chiều cao tốt và đường tăng trưởng ổn định thì đôi khi cân nặng tăng chậm vẫn có thể phù hợp với cơ địa của trẻ.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
