Bất dung nạp lactose là gì?
Lactose là loại đường tự nhiên có trong sữa. Để tiêu hóa lactose, ruột non cần men lactase.
Khi lượng men lactase không đủ, lactose không được tiêu hóa hết sẽ xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men, gây:
- Đầy bụng.
- Xì hơi nhiều.
- Đau quặn bụng.
- Đi phân lỏng hoặc tiêu chảy.
- Đôi khi phân có tính acid gây đỏ vùng hậu môn.
Các triệu chứng thường xuất hiện sau khi trẻ uống sữa hoặc dùng thực phẩm chứa nhiều lactose.
Có phải trẻ nhỏ nào cũng dễ bất dung nạp lactose?
Không.
Bất dung nạp lactose nguyên phát thực sự không thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Ở trẻ em, một tình huống khá thường gặp hơn là thiếu lactase tạm thời sau một đợt viêm ruột hoặc tiêu chảy cấp. Niêm mạc ruột bị tổn thương làm lượng men lactase giảm tạm thời, khiến trẻ uống sữa xong dễ đầy bụng và tiêu chảy hơn.
Khi niêm mạc ruột hồi phục, khả năng tiêu hóa lactose thường cải thiện.
Đầy bụng, xì hơi còn có thể do nguyên nhân nào?
Ngoài lactose, trẻ có thể đầy bụng do:
- Uống sữa quá nhanh và nuốt nhiều hơi.
- Bình sữa hoặc núm vú chưa phù hợp.
- Uống lượng sữa quá nhiều trong một cữ.
- Táo bón.
- Chế độ ăn có nhiều thực phẩm dễ sinh hơi.
- Một số rối loạn tiêu hóa khác.
Vì vậy, xì hơi nhiều đơn thuần không có nghĩa là phải đổi sữa.
Khi nào nên đưa trẻ đi khám?
Nên đưa trẻ đi khám nếu:
- Đầy bụng, đau bụng thường xuyên sau uống sữa.
- Tiêu chảy tái diễn sau khi uống sữa.
- Nôn ói nhiều.
- Phân có máu.
- Trẻ ăn bú kém.
- Không tăng cân hoặc sụt cân.
- Triệu chứng kéo dài không cải thiện.
Bác sĩ sẽ đánh giá xem trẻ có bất dung nạp lactose hay một nguyên nhân khác.
Lời khuyên của bác sĩ
Cha mẹ hãy nhớ:
Đầy bụng + xì hơi nhiều chưa đủ để kết luận bất dung nạp lactose.
Nếu trẻ vẫn đi phân bình thường, ăn bú tốt và tăng trưởng tốt, thường chưa cần vội đổi sữa.
Ngược lại, nếu sau uống sữa trẻ thường xuyên đầy bụng – đau bụng – tiêu chảy, đặc biệt sau một đợt tiêu chảy cấp, nên đưa bé đi khám để được đánh giá trước khi thay đổi loại sữa.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
