1. Chỉ số pH nước tiểu ở trẻ em là gì?
pH nước tiểu phản ánh mức độ acid hoặc kiềm của nước tiểu.
Thông thường, pH nước tiểu dao động khoảng 4,5–8,0, tùy chế độ ăn, tình trạng sức khỏe và thời điểm lấy mẫu.
-
pH dưới 7: Nước tiểu có tính acid.
-
pH bằng 7: Trung tính.
-
pH trên 7: Nước tiểu có tính kiềm.
Nước tiểu có tính acid nhẹ là hiện tượng sinh lý bình thường, không có nghĩa trẻ mắc bệnh.
2. pH nước tiểu thấp hoặc cao có nguy hiểm không?
Không phải cứ pH bất thường là trẻ mắc bệnh.
pH nước tiểu có thể thay đổi do:
-
Chế độ ăn uống.
-
Tình trạng nhịn ăn hoặc nôn ói.
-
Một số bệnh lý rối loạn chuyển hóa.
-
Nhiễm trùng đường tiết niệu do một số loại vi khuẩn.
-
Thời gian và điều kiện bảo quản mẫu nước tiểu.
Ví dụ, một số vi khuẩn có khả năng phân giải ure có thể làm nước tiểu có tính kiềm.
Tuy nhiên, không thể dựa vào pH để chẩn đoán nhiễm trùng tiểu hoặc bệnh thận.
3. Chỉ số tỷ trọng nước tiểu (SG) là gì?
SG (Specific Gravity) là tỷ trọng nước tiểu, phản ánh mức độ cô đặc của nước tiểu so với nước tinh khiết.
Ở nhiều trẻ em ngoài giai đoạn sơ sinh, tỷ trọng nước tiểu thường dao động khoảng 1,005–1,030, tùy lượng nước uống và khả năng cô đặc nước tiểu.
-
SG cao: Nước tiểu cô đặc hơn.
-
SG thấp: Nước tiểu loãng hơn.
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khả năng cô đặc nước tiểu còn đang phát triển nên cần đánh giá theo độ tuổi.
4. Tỷ trọng nước tiểu cao có phải trẻ bị mất nước không?
SG tăng có thể gặp khi trẻ thiếu nước, chẳng hạn:
-
Sốt cao, ra nhiều mồ hôi.
-
Nôn ói hoặc tiêu chảy.
-
Uống ít nước.
-
Mất nước do các nguyên nhân khác.
Tuy nhiên, SG cũng có thể tăng khi nước tiểu chứa nhiều glucose hoặc protein.
SG cao không đủ để kết luận trẻ bị mất nước. Bác sĩ cần đánh giá thêm tình trạng khát, niêm mạc, lượng nước tiểu và các dấu hiệu lâm sàng.
5. Tỷ trọng nước tiểu thấp có phải trẻ bị bệnh thận không?
Không nhất thiết.
SG thấp có thể gặp khi trẻ uống nhiều nước hoặc sau khi được truyền dịch.
Tuy nhiên, nếu tỷ trọng nước tiểu thấp kéo dài, đặc biệt khi trẻ uống nhiều, tiểu nhiều bất thường, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm:
-
Khả năng cô đặc nước tiểu của thận.
-
Một số bệnh lý ống thận.
-
Rối loạn điều hòa nước như đái tháo nhạt.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm điện giải, chức năng thận hoặc độ thẩm thấu nước tiểu.
Không phải trẻ nào có SG thấp một lần cũng cần làm thêm xét nghiệm.
Lời khuyên của bác sĩ: Chỉ số pH và tỷ trọng nước tiểu ở trẻ em có đáng lo không?
Cha mẹ hãy nhớ:
pH: Phản ánh tính acid hoặc kiềm của nước tiểu.
SG: Phản ánh mức độ cô đặc của nước tiểu.
SG CAO: Có thể gặp khi trẻ thiếu nước, nhưng không đủ để chẩn đoán mất nước.
SG THẤP: Có thể do uống nhiều nước, không đồng nghĩa chắc chắn bệnh thận.
pH VÀ SG BẤT THƯỜNG MỘT LẦN KHÔNG CÓ NGHĨA TRẺ MẮC BỆNH.
Khi đánh giá xét nghiệm nước tiểu ở trẻ em, bác sĩ cần kết hợp pH, SG với các chỉ số khác, độ tuổi và tình trạng sức khỏe thực tế của trẻ.
Cha mẹ không nên quá lo lắng khi pH hoặc SG thay đổi nhẹ, nhưng cần đưa trẻ đi khám nếu có biểu hiện tiểu nhiều, khát nhiều, mất nước hoặc bất thường nước tiểu kéo dài.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
