1. Làm mềm phân đều đặn
Nếu phân đang quá cứng hoặc trẻ đau nhiều khi đi tiêu, bác sĩ có thể chỉ định thuốc làm mềm phân phù hợp.
Điều quan trọng là không ngưng thuốc quá sớm ngay khi bé vừa đi tiêu tốt vài ngày, vì trực tràng và thói quen nhịn phân cần thời gian để hồi phục.
Ở trẻ táo bón chức năng kéo dài, điều trị thường phải duy trì trong một thời gian rồi giảm dần theo hướng dẫn của bác sĩ.
2. Tạo thói quen đi tiêu mỗi ngày
Nên cho trẻ ngồi bô hoặc bồn cầu khoảng 5–10 phút sau bữa ăn, đặc biệt sau bữa sáng hoặc tối.
Có thể kê ghế nhỏ dưới chân để trẻ có tư thế vững, đầu gối hơi cao hơn hông, giúp rặn dễ hơn.
Không nên la mắng hoặc ép trẻ.
3. Điều chỉnh chế độ ăn
Cha mẹ nên:
- Tăng rau xanh và trái cây.
- Cho trẻ uống đủ nước.
- Ăn đủ chất béo trong khẩu phần.
- Hạn chế ăn quá nhiều thức ăn chế biến sẵn.
- Nếu trẻ uống quá nhiều sữa nhưng ăn ít, cần điều chỉnh lại lượng sữa phù hợp.
Không cần bắt trẻ ăn quá nhiều chất xơ đột ngột vì có thể làm đầy bụng và khó chịu hơn.
4. Tăng vận động
Đi bộ, chạy nhảy, đạp xe và các hoạt động thể chất hằng ngày giúp hỗ trợ nhu động ruột và hình thành thói quen đi tiêu tốt hơn.
5. Khi nào cần tìm nguyên nhân khác?
Phần lớn táo bón ở trẻ là táo bón chức năng, nhưng cần đưa trẻ đi khám nếu có:
- Táo bón từ giai đoạn sơ sinh.
- Chậm tiêu phân su.
- Bụng chướng nhiều.
- Nôn ói kéo dài.
- Sụt cân hoặc chậm tăng trưởng.
- Máu trong phân nhiều.
- Táo bón rất nặng, điều trị đúng vẫn không cải thiện.
Khi đó bác sĩ sẽ đánh giá để loại trừ các nguyên nhân như Hirschsprung, suy giáp hoặc bệnh lý thần kinh – tiêu hóa khác.
Làm sao hạn chế tái phát?
Cha mẹ hãy nhớ 4 nguyên tắc:
Phân phải mềm – Đi tiêu đúng giờ – Không nhịn – Điều trị đủ thời gian.
Táo bón lâu ngày thường không thể “dứt điểm” chỉ sau vài ngày. Nếu ngưng điều trị quá sớm, trẻ rất dễ quay lại vòng xoắn đau – nhịn – phân cứng.
Lời khuyên của bác sĩ
Mục tiêu điều trị không chỉ là giúp trẻ đi tiêu được một lần, mà là giúp trẻ đi tiêu mềm, không đau và không còn sợ đi tiêu trong thời gian dài.
Khi đã phá được vòng xoắn này và duy trì thói quen tốt, khả năng tái phát sẽ giảm rõ rệt.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
