1. Bệnh Henoch–Schönlein ở trẻ em có dấu hiệu gì?
Bệnh thường có bốn nhóm biểu hiện chính:
Ban xuất huyết dưới da: Những chấm hoặc mảng đỏ tím, không mất màu khi ấn, thường xuất hiện đối xứng ở hai chân và vùng mông.
Đau hoặc sưng khớp: Thường gặp ở khớp gối, cổ chân. Trẻ có thể đau khi đi lại.
Đau bụng: Có thể đau từng cơn, kèm nôn ói hoặc đi tiêu ra máu.
Tổn thương thận: Có thể xuất hiện tiểu máu, protein niệu, tăng huyết áp hoặc phù.
Đặc biệt, tổn thương thận đôi khi không có triệu chứng rõ ràng, chỉ được phát hiện qua xét nghiệm nước tiểu.
2. Nguyên nhân bệnh Henoch–Schönlein là gì?
Bệnh liên quan đến sự lắng đọng phức hợp miễn dịch chứa IgA tại các mạch máu nhỏ, gây viêm.
Một số trẻ khởi phát bệnh sau nhiễm trùng đường hô hấp.
Bệnh không phải do trẻ ăn uống thiếu chất và không phải bệnh truyền nhiễm.
3. Bệnh Henoch–Schönlein có gây suy thận không?
Có thể, nhưng phần lớn trẻ không tiến triển đến suy thận.
Tổn thương thận có thể biểu hiện bằng:
-
Hồng cầu trong nước tiểu.
-
Protein niệu.
-
Tăng huyết áp.
-
Phù.
-
Giảm chức năng thận trong những trường hợp nặng.
Nguy cơ tổn thương thận kéo dài cao hơn ở trẻ có protein niệu nhiều hoặc dai dẳng, tăng huyết áp hay suy giảm chức năng thận.
Điều quan trọng là trẻ vẫn có thể xuất hiện bất thường ở thận sau khi ban xuất huyết đã biến mất.
4. Chẩn đoán bệnh Henoch–Schönlein bằng cách nào?
Bác sĩ chủ yếu dựa vào biểu hiện lâm sàng, đặc biệt là ban xuất huyết điển hình kết hợp với đau khớp, đau bụng hoặc dấu hiệu tổn thương thận.
Các xét nghiệm có thể gồm:
-
Công thức máu, đặc biệt kiểm tra số lượng tiểu cầu.
-
Tổng phân tích nước tiểu.
-
Tỷ số protein/creatinine nước tiểu khi cần.
-
Creatinine máu và chức năng thận.
-
Đo huyết áp.
Một số trường hợp không điển hình có thể cần sinh thiết da hoặc sinh thiết thận.
Không phải trẻ mắc bệnh Henoch–Schönlein đều cần sinh thiết thận.
5. Bệnh Henoch–Schönlein ở trẻ em điều trị như thế nào?
Đa số trường hợp nhẹ có thể tự cải thiện trong vài tuần.
Điều trị tùy mức độ bệnh:
-
Nghỉ ngơi tương đối khi đau khớp nhiều.
-
Giảm đau phù hợp theo chỉ định.
-
Bảo đảm dinh dưỡng và lượng nước phù hợp.
-
Corticoid có thể được cân nhắc khi đau bụng hoặc đau khớp nặng.
-
Trẻ có tổn thương thận đáng kể cần được bác sĩ chuyên khoa Thận Nhi đánh giá và điều trị.
Corticoid không được sử dụng thường quy chỉ để phòng ngừa tổn thương thận, vì chưa chứng minh được hiệu quả dự phòng này.
6. Khi nào trẻ bị Henoch–Schönlein cần nhập viện?
Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi có:
-
Đau bụng nhiều hoặc kéo dài.
-
Nôn ói liên tục, đi tiêu ra máu.
-
Tiểu đỏ, tiểu ít hoặc phù.
-
Huyết áp tăng.
-
Trẻ mệt nhiều, ăn uống kém.
Cần cấp cứu nếu trẻ đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, tiêu máu nhiều, khó thở hoặc có dấu hiệu mất nước nặng. Một số trẻ có thể gặp biến chứng lồng ruột hoặc xuất huyết tiêu hóa.
7. Trẻ hết ban xuất huyết có cần tái khám không?
Có. Đây là điều rất quan trọng.
Ngay cả khi trẻ đã hết ban, hết đau bụng và sinh hoạt bình thường, vẫn cần theo dõi:
-
Xét nghiệm nước tiểu.
-
Huyết áp.
-
Protein niệu và chức năng thận nếu có bất thường.
Trẻ không có tổn thương thận ban đầu thường được theo dõi nước tiểu và huyết áp định kỳ trong ít nhất 6 tháng, theo lịch bác sĩ hướng dẫn.
Những trẻ đã có tổn thương thận cần được theo dõi lâu hơn, tùy mức độ bệnh.
Lời khuyên của bác sĩ: Bệnh Henoch–Schönlein ở trẻ em có nguy hiểm không?
Cha mẹ hãy nhớ:
BAN XUẤT HUYẾT HAI CHÂN: Là dấu hiệu điển hình của bệnh.
ĐAU KHỚP, ĐAU BỤNG: Là những biểu hiện thường gặp.
TỔN THƯƠNG THẬN: Có thể xảy ra ngay cả khi trẻ không có triệu chứng tiết niệu.
ĐA SỐ TRẺ HỒI PHỤC TỐT, nhưng bệnh có thể tái phát.
HẾT BAN KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ KHÔNG CẦN THEO DÕI.
XÉT NGHIỆM NƯỚC TIỂU VÀ ĐO HUYẾT ÁP ĐỊNH KỲ là hai việc quan trọng giúp phát hiện sớm tổn thương thận.
BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa
