Suy thận ở trẻ em có cần chạy thận hoặc ghép thận không?

1. Trẻ bị suy thận có phải chạy thận không?

Không.

Ở trẻ bị tổn thương thận cấp, nhiều trường hợp có thể hồi phục sau khi điều trị nguyên nhân, chẳng hạn mất nước nặng, nhiễm trùng hoặc tác dụng độc hại của thuốc.

Ở trẻ mắc bệnh thận mạn, bác sĩ sẽ điều trị nhằm làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế biến chứng.

Các biện pháp thường gồm:

• Kiểm soát huyết áp và protein niệu.

• Điều chỉnh rối loạn điện giải, toan – kiềm.

• Điều trị thiếu máu và rối loạn chuyển hóa xương.

• Bảo đảm dinh dưỡng và tăng trưởng.

• Theo dõi định kỳ chức năng thận.

Chỉ khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng hoặc xuất hiện những biến chứng không thể kiểm soát bằng điều trị nội khoa, bác sĩ mới cân nhắc điều trị thay thế thận.

2. Khi nào trẻ bị suy thận cần lọc máu?

Lọc máu có thể được chỉ định trong hai tình huống chính.

Tổn thương thận cấp nặng

Trẻ có thể cần lọc máu tạm thời khi xuất hiện:

• Tăng Kali máu nặng không đáp ứng điều trị.

• Ứ dịch nghiêm trọng, đặc biệt gây phù phổi.

• Nhiễm toan chuyển hóa nặng không kiểm soát được.

• Biến chứng do tích tụ chất thải trong máu.

• Một số tình trạng ngộ độc hoặc rối loạn chuyển hóa đặc biệt.

Nếu chức năng thận hồi phục, trẻ có thể ngừng lọc máu.

Bệnh thận mạn giai đoạn cuối

Khi chức năng thận suy giảm rất nặng, trẻ có thể cần lọc máu hoặc ghép thận.

Việc bắt đầu lọc máu không chỉ dựa vào chỉ số Creatinine hoặc eGFR, mà còn phụ thuộc vào triệu chứng, tình trạng dinh dưỡng, tăng trưởng và khả năng kiểm soát các biến chứng.

Vì vậy, không có một giá trị Creatinine cố định áp dụng cho tất cả trẻ để quyết định chạy thận.

3. Lọc màng bụng và chạy thận nhân tạo khác nhau thế nào?

Đây là hai phương pháp lọc máu thường được sử dụng ở trẻ em.

Lọc màng bụng thường là một lựa chọn phù hợp cho trẻ nhỏ và những gia đình có điều kiện thực hiện, theo dõi đúng quy trình tại nhà.

Chạy thận nhân tạo có thể phù hợp hơn trong một số tình huống lâm sàng hoặc khi lọc màng bụng không khả thi.

Việc lựa chọn phương pháp phải do bác sĩ chuyên khoa Thận Nhi đánh giá riêng cho từng trẻ.

4. Trẻ chạy thận có phải chạy suốt đời không?

Không phải lúc nào cũng vậy.

Nếu trẻ bị tổn thương thận cấp và cần lọc máu trong giai đoạn nặng, phương pháp này có thể chỉ mang tính tạm thời. Khi chức năng thận hồi phục đủ, trẻ có thể ngừng lọc máu.

Đối với bệnh thận mạn giai đoạn cuối, lọc máu thường được duy trì cho đến khi trẻ được ghép thận hoặc có phương án điều trị thay thế phù hợp khác.

Tuy nhiên, lọc máu không chữa khỏi tổn thương thận mạn không hồi phục.

Mục đích của lọc máu là thay thế một phần chức năng thận, giúp kiểm soát chất thải, nước và điện giải trong cơ thể.

5. Trẻ em có thể ghép thận được không?

Có. Ghép thận là phương pháp điều trị thay thế thận được ưu tiên cho nhiều trẻ mắc bệnh thận giai đoạn cuối đủ điều kiện.

Ghép thận là phẫu thuật đưa một quả thận khỏe mạnh từ người hiến phù hợp vào cơ thể trẻ.

Sau ghép thận thành công, trẻ có thể:

• Cải thiện khả năng đào thải chất thải.

• Kiểm soát nước và điện giải tốt hơn.

• Giảm những hạn chế liên quan đến lọc máu.

• Cải thiện tình trạng dinh dưỡng và tăng trưởng.

• Học tập, sinh hoạt và vận động thuận lợi hơn.

Một số trẻ có thể được ghép thận trước khi phải bắt đầu lọc máu nếu được đánh giá và chuẩn bị phù hợp.

Tuy nhiên, ghép thận không đồng nghĩa với khỏi bệnh hoàn toàn.

Sau ghép, trẻ cần dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài, tái khám định kỳ và theo dõi nguy cơ thải ghép, nhiễm trùng cũng như những biến chứng khác.

6. Trẻ ghép thận có thể sống và phát triển bình thường không?

Nhiều trẻ sau ghép thận thành công có thể đi học, vui chơi và tham gia các hoạt động phù hợp với sức khỏe.

Ghép thận thường mang lại cơ hội cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng trưởng tốt hơn so với lọc máu kéo dài.

Tuy nhiên, khả năng phát triển chiều cao còn phụ thuộc vào:

• Tuổi khi ghép thận.

• Mức độ chậm tăng trưởng trước ghép.

• Chức năng thận ghép.

• Tình trạng dinh dưỡng.

• Các bệnh lý đi kèm.

• Việc sử dụng thuốc và tuân thủ điều trị.

Không phải trẻ nào sau ghép thận cũng bắt kịp hoàn toàn chiều cao, nhưng theo dõi và chăm sóc tốt có thể giúp tối ưu hóa tăng trưởng.

7. Cha mẹ cần lưu ý gì khi trẻ đang lọc máu hoặc đã ghép thận?

Cha mẹ cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa.

Đối với trẻ đang lọc máu:

• Tuân thủ lịch điều trị.

• Theo dõi cân nặng, huyết áp và tình trạng phù.

• Thực hiện chế độ ăn, uống nước theo hướng dẫn riêng.

• Chú ý dấu hiệu nhiễm trùng liên quan đến đường lọc máu.

• Theo dõi chiều cao và tình trạng dinh dưỡng.

Đối với trẻ đã ghép thận:

• Uống thuốc chống thải ghép đúng giờ.

• Không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc.

• Tái khám và xét nghiệm theo lịch.

• Đi khám sớm khi sốt, tiểu ít hoặc có biểu hiện bất thường.

• Trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng thuốc mới hoặc tiêm chủng.

Dinh dưỡng vẫn đóng vai trò quan trọng cả trước và sau ghép thận, nhưng chế độ ăn cần thay đổi theo chức năng thận, thuốc đang sử dụng và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Lời khuyên của bác sĩ: Suy thận ở trẻ em có cần chạy thận hoặc ghép thận không?

Cha mẹ hãy nhớ:

KHÔNG PHẢI TRẺ BỊ SUY THẬN ĐỀU CẦN CHẠY THẬN.

TỔN THƯƠNG THẬN CẤP: Có thể cần lọc máu tạm thời và ngừng khi chức năng thận hồi phục.

BỆNH THẬN MẠN GIAI ĐOẠN CUỐI: Có thể cần lọc máu hoặc ghép thận.

LỌC MÀNG BỤNG VÀ CHẠY THẬN NHÂN TẠO: Đều là những phương pháp điều trị thay thế thận, được lựa chọn theo tình trạng của trẻ.

GHÉP THẬN: Là lựa chọn điều trị lâu dài được ưu tiên cho nhiều trẻ đủ điều kiện, nhưng vẫn cần dùng thuốc và theo dõi suốt đời.

DINH DƯỠNG VÀ TĂNG TRƯỞNG: Luôn là mục tiêu quan trọng trong quá trình điều trị.

Điều quan trọng nhất là phát hiện bệnh sớm, điều trị đúng nguyên nhân và theo dõi lâu dài với bác sĩ chuyên khoa Thận Nhi.

Trẻ mắc bệnh thận nặng vẫn có cơ hội học tập, sinh hoạt và phát triển tốt khi được điều trị và chăm sóc phù hợp.

BS CKII Trịnh Đình Thế Nguyên
Chuyên khoa Nhi & Dinh dưỡng
bsnguyennhikhoa